Co warto wiedzieć o dopingu?

Doping to wciąż gorący temat w Świecie sportu. Federacje i związki jeździeckie walczą z nim, wprowadzając programy do zwalczania. Przepisy antydopingowe i kontroli leczenia koni na terenie Polski są ściśle określone przez PZJ (Polski Związek Jeździecki), w porozumieniu z FEI (Międzynarodowa Federacja Jeździecka). Ich celem jest wspieranie wartości i walki zgodnej z duchem sportu, który to jest esencją całego Olimpizm.

Pozytywne testy dopingowe na arenach międzynarodowych to wciąż aktualny temat. Na przestrzeni lat wprowadzono wiele szybkich testów, które w krótkim czasie pokazują wynik, oraz są maksymalnie wyczulone, co oznacza, że nawet niewielka ilość (ppm) substancji dopingującej w organizmie pokaże pozytywny wynik. Mimo to w doping wśród sportowców, koni jest nadal obecny. Wiele par startujących na najwyższym poziomie zostało z tego względu zdyskwalifikowanych. Co warto wiedzieć o dopingu? Czym grozi jego stosowanie?

Co warto wiedzieć?

Kiedy dochodzi do naruszenia przepisów antydopingowych?

Do złamania Przepisów dochodzi, wówczas kiedy się stwierdzi:

- Obecność substancji dopingujących w materiale badanym w jakiejkolwiek ilość. Wyjątkiem od tej reguły jest lista substancji zakazanych, gdzie zostały określone wartości progowe, które zostały ustalone na podstawie wytworzenia się substancji na drodze endogennej lub zostały wchłonięte z otoczenia.

Osobą, która ponosi odpowiedzialność za pozytywny wynik testów na obecność substancji dopingujących, jest osoba odpowiedzialna za konia*.

* Odpowiedzialna za konia według definicji określonej w obowiązujących Przepisach Ogólnych PZJ

Czy od każdego konia można pobrać próbki do badań?

-Od każdego konia biorącego udział w zawodach z ramienia PZJ mogą być pobierane próby do badań antydopingowych i kontroli leczenia. Badanie i pobieranie próbek jest wykonywane przez Testujących Lekarzy Weterynarii PZJ na miejscu zawodów.

Czy można odmówić lekarzowi weterynarii pobrania próbki?

- Działaniem, które narusza przyjęte zasady, jest odmowa lub niepoddanie konia pobraniu próbek, lub próby fałszowania*, lub substancji zakazanej.

* Świadome zmienianie lub próba ukrycia mająca na celu ingerencję w wynik testu, lub żeby nie doszło do realizacji normalnych procedur.

Co dzieje się z próbką po pobraniu?

-Pobrane próbki są przekazywane tylko do laboratoriów spełniających standardy FEI. Są analizowane pod kątem substancji, oraz metod zakazanych, znajdujących się na liście substancji zakazanych dla koni FEI, których listy można znaleźć na stronie FEI lub aplikacji.

Jakie są konsekwencje naruszenia zasad dopingu?

-W przypadku stwierdzenia użycia substancji zakazanej lub/i metody zakazanej, okres zawieszenia osoby odpowiedzialnej za konia wynosić będzie do dwóch lat zawieszenia za pierwsze naruszenie, a za drugie naruszenie w przeciągu pięciu lat do czterech lat zawieszenia.

- W przypadku stwierdzenia użycia leków kontrolowanych okres zawieszenia za pierwsze naruszenie wynosi do roku, za kolejne w przeciągu 5 lat od pierwszego upomnienia skutkuje zawieszeniem do 4 lat, oraz karą pieniężną do 5 tysięcy.

Gdzie można znaleźć listę substancji zakazanych?

Listę Substancji Zakazanych dla koni można znaleźć w oryginale i stale aktualizowaną na stronie FEI, można również odnaleźć ją na stronie PZJ. Warto być na bieżąco z nią, ponieważ zmiany w niej wchodzą z dniem aktualizacji.

Jeździectwo to piękny sport, który wymaga wielu umiejętności i poświęceń. Satysfakcja płynąca ze zdobycia jedności z tak dużym zwierzęciem, porozumienia poprzez delikatne sygnały to niesamowita i fascynująca rzecz. Godziny treningów, wzajemne zaufanie, ogromne serce koni do walki, wspólne cieszenie się z wygranych to cała kwintesencja jeździectwa. Gramy fair play, bez dopingu, doceniajmy tę delikatną wieź, jaka łączy nas z końmi. EQUINOX wspiera rywalizację zgodną z duchem sportu, dlatego nasze suplementy są wolne od substancji dopingujących.


Nawracająca niedrożność dróg oddechowych (RAO)

RAO

Nawracająca niedrożność dróg oddechowych (RAO) jest jedną z najczęstszych patologii prowadzących do chorób układu oddechowego u koni. Objawia się kaszlem, trudnościami w oddychaniu, koń próbując złapać oddech nienaturalnie rozszerza nozdrza, często można zauważyć ruchy brzucha na boki, można zauważyć wydzielinę z nosa. Choroba jest spowodowana przez alergeny, z którymi koń ma kontakt np. grzyby w sianie, słomie, pyłki traw. Koń z RAO wymaga szczególnej opieki oraz zapewniania warunków pozbawionych głównych alergenów. Dostosowanie warunków do nowych potrzeb może prowadzić do remisji objawów lub nawet osłabienia objawów klinicznych. Co zatem dzieje się w drogach oddechowych konia podczas napadu RAO?

Patofizjologia choroby polega na tworzeniu się stanów zapalnych w drogach oddechowych, produkowany jest gęsty śluz, a oskrzela się zwężają, wszystkie te objawy są spowodowane reakcją na ekspozycję na dany alergen. U koni z RAO obserwuje się zwiększoną ilość oddechów, nawet w czasie spoczynku. Choroba uniemożliwia trenowanie, koń szybko traci na wadze, a kondycja ulega znacznemu pogorszeniu. Obserwując brzuch konia, można zauważyć zaznaczoną rynienkę oddechową, która biegnie wzdłuż krawędzi żeber i świadczy o przeroście mięśni brzucha, które pomagają zwierzęciu w oddychaniu. U koni nieleczonych, ciągle narażonych na ekspozycję na alergeny, można zaobserwować drastyczny spadek wagi, nietolerancję na wysiłek oraz anoreksję. RAO jest chorobą występującą na całym Świecie, najczęściej wywołują ją pleśnie, pyły obecne w sianie i słomie. Grupą wiekową najbardziej dotkniętą schorzeniem są konie w wieku 9-12 lat.

Rozpoznanie choroby polega na wnikliwej ocenie objawów, historii oraz wyników badań klinicznych konia. Nieraz weterynarz decyduje się na wykonanie dodatkowych testów diagnostycznych np. endoskopii, na podstawie której będzie można ocenić stan zapalny toczący się w płucach.  Obawy mogą być mylne i wówczas trzeba polegać na testach diagnostycznych. Niektóre konie nie odksztuszają wydzieliny zalegającej w płucach. U takich pacjentów wykonuje się płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe.

Nie ma ostatecznego lekarstwa na RAO, ale dotknięte konie mogą być zarządzane długoterminowo przez połączenie zarządzania środowiskowego mającego na celu zminimalizowanie narażenia na kurz (np. usuwanie siana z diety) oraz leczenie glikokortykoidami i lekami rozszerzającymi oskrzela. Niestety choroba rozwija się szybko, więc należy być przygotowanym na leczenie środkami farmaceutycznymi. Choroba ta ma swoje okresy szczególnej wrażliwości i te wyciszenia. Wiele koni z łagodnymi objawami przy odpowiedniej diecie oraz warunkach utrzymania nie ma objawów, a RAO jest w remisji. Stajnia powinna być dobrze wentylowana, oddalona od składu słomy i siana, najlepiej, aby koń cały dzień przebywał na pastwisk. Tutaj doskonale sprawa się stajnia angielska, gdzie ograniczamy często zamiatanie. Boks konia z RAO powinien być wyścielony torfem lub trocinami. Zaleca się, aby siano było moczone, ma to podstawy u koni z łagodnymi objawami. U osobników z ciężkimi powinno się zrezygnować z podawania siana i przejść na diety granulowane.

Pomimo kosztów finansowych, leczenie wziewne jest ukierunkowane na stany zapalne i alergię bezpośrednio w miejscu problemu, w płucach. Dodatkowo, konie w pozornej “remisji” z RAO mogą korzystać z niskich dawek, długotrwałego, aerozolowego leczenia kortykosteroidami. W zależności od objawów klinicznych i ciężkości RAO, konie z tym schorzeniem mogą być skutecznie zarządzane przez większość, jeśli nie przez większość ich życia. Wiele z tych koni jest w stanie być doskonałą przyjemnością, jazdą po szlakach, a nawet końmi konkursowymi z oddanymi właścicielami, którzy rozumieją, że jest to choroba przewlekła, która będzie wymagała zarządzania przez całe życie.

Badania naukowe wykazały, że suplementacja wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-3(PUFA) może przynosić korzyści w leczeniu koni z przewlekłą chorobą zapalną płuc. Wzbogacona dieta przyczynia się do poprawy objawów klinicznych, czynności płuc i do łagodzenia zapalenie dróg oddechowych u koni z nawracającą niedrożnością dróg oddechowych (RAO) i zapalną chorobą dróg oddechowych (IAD). Przyszłe badania powinny określić optymalny czas trwania i dawkę suplementacji w leczeniu i zapobieganiu przewlekłej chorobie dróg oddechowych. Suplementem rekomendowanym dla koni z problemami oddechowymi przez Equinoxa jest produkt Respiratory. Mieszanka paszowa uzupełniającam która powstaje z mieszaniny tłoczonych na zimno olejów roślinnych bogatych w kwasy tłuszczowe omega-3,6,9. Specjalna kompozycja oleju lnianego, oleju z wiesiołka, oleju z ogórecznika oraz oleju z pestek czarnej porzeczki w formie bioestrów sprawia, że produkt jest wysoce przyswajalny i łatwo dostępny dla organizmu. Zawarta w estrach witamina E pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Kwas omega 3 skutecznie pomaga zmniejszyć kaszel, chroni drogi oddechowe, dzięki czemu nie ulegają podrażnieniu. Suplementacja kwasami tłuszczowymi skuteczne polepsza swobodne oddychanie oraz łagodzeni kaszel.


Alergia u konia

Alergia jest to nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na występujące w środowisku obce dla organizmu substancje, inaczej alergeny. Zdrowe zwierzę ignoruje je, natomiast alergik szybko będzie miał szereg dolegliwości.

Objawy kliniczne alergii to drapanie się zwierzęcia w okolicach oczu, szyi, uszu, boków oraz karku, które powoduje utratę sierści. Podrażniona skóra kota jest czerwona, w strupach. Innymi objawami może być reakcja ze strony układu pokarmowego oraz oddechowego. Wszystkie te objawy mogą występować pojedynczo lub w sposób złożony. Czasami trudno jest wskazać na jednostkę chorobową, ponieważ może wskazywać na np. nietolerancję pokarmową. U alergika często jest trudno wskazać co powoduje reakcje alergiczne, ponieważ składnik w karmie może wywołać reakcje ze strony układu oddechowego.

Wzmożone objawy choroby mogą występować w okresie wiosenno-letnim, co może być spowodowane pyleniem drzew i traw. Zwierzęta uczulone na pleśnie, chemię już inne alergeny będą powodować reakcje alergiczne przez cały rok.

Alergia pokarmowa często jest mylona z nietolerancją pokarmową, ponieważ obydwa schorzenia mają podobne objawy, jednak proces leczenia przebiega odmiennie. Nietolerancja polega na częstym spożyciu pokarmów wywołujących reakcje alergiczne. Wówczas uszkodzona zostaje błona śluzowa jelita cienkiego. Toksyny oraz bakterię zaczynają przedostawać się do krwiobiegu.  Nietolerancja pokarmowa może także pojawić się w wyniku nieurozmaiconej diety. Terapia polega na odstawieniu pożywienia, które wywołuje biegunkę, wymioty oraz złe samopoczucie po jego spożyciu. Bezpośrednią przyczyną i skutkiem nietolerancji pokarmowej jest wytwarzanie przez układ odpornościowy przeciwciał IgG.
Natomiast alergia pokarmowa polega na nadwrażliwości na tle immunologicznym i świadczy o reakcji układu odpornościowego na składnik pożywienia, który stanowi alergen. Terapia w przypadku alergii trwa wiele tygodni. Często obserwuje się problemy skórne, któremu towarzyszy swędzenie. Do najczęstszych alergenów w karmach należą wołowina, kurczak, wątroba wieprzowa, indyk, mleko, ser żółty oraz zboża. Szczególnie w karmach dla kotów reakcje alergiczne mogą być spowodowane substancjami poprawiającymi smak, barwnikami lub konserwantami. W takim przypadkach terapią jest dieta eliminacyjna, czyli przez około pół roku zwierzę powinno przyjmować inną karmę, która bazuje na innym białku niż dotychczasowa. Alergia może się objawiać problemami skórnymi, wówczas zwierzęciu doskwiera świąd.

Kiedy zauważysz u kota niepokojące objawy takie jak świąd, chroniczne biegunki, wymioty jak najszybciej udaj się do lekarza weterynarii w celu wyeliminowania innych jednostek chorobowych.


Spokojny start i wielkie emocje

Każdy koń ma swój indywidualny charakter. Funkcje psychiki i zachowania kształtują unikalność zwierząt. Temperament leży u podstaw kształtowania się osobowości. Jest uwarunkowany przez czynniki genetyczne. Szybkość i żywość procesów nerwowych warunkują różnice w zachowaniu koni, które zależą od powstania reakcji oraz siły procesów nerwowych. Istnieje zależność pomiędzy cechami temperamentu, a mechanizmami procesów nerwowych. Konie można pogrupować pod względem charakterów. Dana grupa cechuje się podobnymi reakcjami, zachowaniami.

Linda i Pat Parelli są sławnymi założycielami Parelli Natural Horsemanship. Zajmują się dogłębną analizą zachowań koni i ich treningiem. Na podstawie długoletniego doświadczenia w pracy z różnymi końmi, opisali typy ich charakterów. Oceny osobowości konia dokonywali na podstawie opinii hodowcy, jeźdźca, obsługi stajni i innych osób pracujących w stajni. Ich metoda wyróżnia 4 główne grupy charakterów oraz dopuszczają konie, które posiadają cechy dwóch grup.

Lewopółkulowy Ekstrawertyk to koń charakteryzujący się bystrością, pomysłowością, czasami lubi się spłoszyć. Z takim kopytnym przyjacielem nie można się nudzić. Jest pewny siebie i energiczny, przez co czasami ma własny pomysł na trening. Podczas pracy może prowokować,  atakować, jednak bardzo szybko się uczy, za co należy go chwalić.

Prawopółkulowy Ekstrawertyk — czujność to jego drugie imię. Połączenie delikatnej psychiki, i energii skutkuje nerwowością, a nawet nadpobudliwością. W pracy z takim koniem, należy budować jego pewności siebie. Odpowiednio poprowadzony może się stać niezawodnym i oddanym przyjacielem. Należy pielęgnować jego spokój i poczucie bezpieczeństwa,

Lewopółkulowy Introwertyk — w każdej stajni jest ten typ konia. Leniwy, uparty, niesamowicie sprytny. Straszy i dominuje żeby osiągnąć zamierzony cel. Właścicielom może się wydawać, że zawsze myśli o korzyściach za wykonanie zadania. Jego ulubione zajęcie to jedzenie smaczków, za nie zrobi wszystko. Dla tego konia ważna jest motywacja,

Prawopółkulowy Introwertyk — koń zagadka. Spokojny, opanowany, chętny do pracy, który w przeciągu sekundy zmienia się w zwierzę nie do poznania. Szaleje, bryka, daje upust swoim emocjom. Przyczyną tego stanu jest skrywanie emocji oraz brak pewności siebie. Gromadzenie przez długi czas swoich uczuć skutkuje ich wybuchem. W pracy z prawopółkulowym introwertykiem należy spokojnie wprowadzać go w odpowiedni typ, nie nakładać na niego zbyt szybko ambitnych zadań, z którymi będzie miał problem. Regularne uczenie, sumienne treningi to przepis na udane treningi z tym typem konia.

W każdej stajni znajdzie się koń, który jest z natury nerwowy, niespokojny, strachliwy, odczuwa lęk i niepokój. Odpowiednia praca z ziemi, treningi wzbogacone o odpowiednie żywienie i chów będą go wyciszać. Do takich koni trzeba mieć szczególne podejście, należy być opanowanym i cierpliwym. Zdenerwowanie człowieka, będzie negatywnie wpływać na psychikę oraz na postępy w pracy. Podczas treningu konia nerwowego nieraz jest testowana wytrzymałość psychiczna jeźdźca oraz jego refleks. Brak skupienia zwierzęcia podczas jazdy jest spowodowany nadmiarem energii. Konie prezentują wówczas niepożądane zachowania takie jak brykanie, ponoszenie, przyspieszenie, szarpanie, w ułamku sekundy potrafią się spłoszyć, nagle odskoczyć czy się obrócić. Nadpobudliwość koni może wynikać z charakteru wierzchowca. Niektóre osobniki są bardziej skłonne do wybuchów nerwowości. Zbyt mało ruchu, nuda, brak stymulacji w ciągu dnia mogą prowadzić do takich zachowań. Z wiekiem mogą się stawać bardziej opanowane, a ich reakcje mniej intensywne. Przy tworzeniu planu żywienia dla konia należy wziąć pod uwagę również jego temperament. Nadpobudliwe i nerwowe powinny dostawać pasze niskoenergetyczne, o wolno uwalnianym poziomie energii. Pasza wysokoenergetyczna może powodować intensyfikację niepożądanych zachowań oraz trudność w jeździe i skupieniu na treningu. Ponadto warto sięgnąć po suplementy przeznaczone dla koni nerwowych. Odpowiednio opracowane powinny mieć działanie wyciszające, nie powodując nadmiernej senności. Receptury tych produktów są oparte głównie o składniki takie jak: zioła, witaminy z grupy B, magnez, tryptofan. Jeżeli zamierzamy podawać taki produkt koniowi sportowemu, należy zapoznać się z etykietą czy deklarowany skład produktu nie zawiera substancji zakazanych przez FEI.

Zapewnienie odpowiednich warunków zgodnych z naturą może być kluczowe w zmianie zachowania konia oraz w poprawie zdrowia psychicznego. Obecne warunki utrzymania koni nie zaspokajają właściwych potrzeb. Rośnie frustracja koni, nerwowość, konfliktowość. Aby zadbać o zdrowie psychiczne konia, należy zapewnić mu dostęp do pastwiska, kontakt z innymi końmi, właściwe żywienie oraz właściwy trening. W niecodziennych sytuacjach można pomóc koniom uporać się ze stresem, stosując preparat na uspokojenie.  Dobrym przykładem jest nowość od Yarrowia Equinox. Equinox Calm to specjalistyczny preparat wspomagający koncentrację konia w treningu, ale również wycisza nie powodując ospałości. Jest to bardzo ważne, zwłaszcza, gdy koń trenuje w trudnych dla siebie warunkach np. w nie znanym dla siebie miejscu bądź z innymi końmi. Przed zmianą stajni czy stada, transportem, zawodami warto zacząć stosować kurację w celu uspokojenia zwierzęcia. Preparat będzie wspomagał regulację nastroju, lęku, apetytu oraz zapewniał fazę odpoczynku. Odpowiednio dobrane składniki zadbają o utrzymanie zdrowego układu nerwowego i polepszą zdolność postrzegania.


Mateusz Kiempa

Mateusz Kiempa (ur. 1981), zawodnik dyscypliny WKKW (startuje również w Skokach przez przeszkody i ujeżdżeniu), członek Kadry Narodowej 2017/2018/2019/2020/2021, Srebrny Medalista Mistrzostw Polski Seniorów 2019 r i 2020 r. Zwycięzca Pucharu Polski WKKW 2018 r. Wśród pozostałych sukcesów Mateusza znajduje się m.in. srebrny medal Pucharu Polski 2017, brązowy medal PUcharu Polski 2019 oraz 3-krotny złoty medal Halowego Pucharu Polski WKKW rozgrywanego podczas zawodów Cavaliada Tour. Uczestnik Mistrzostw Europy w Strzegomiu 2017r, członek Kadry Olimpijskiej Tokyo 2020r, uczestnik Mistrzostw Świata Młodych Koni w skokach i WKKW, zwycięzca wielu konkursów międzynarodowych. W konkurencji WKKW startuje w zawodach najwyższego szczebla, a w skokach przez przeszkody z sukcesami w konkursach do 145 cm włącznie.